Drukarnia „WILNO” im. gen. Okulickiego „Niedźwiadka”  

Powstała w Zagórzanach 1 koło Gdowa. Był to bunkier z pełną infrastrukturą i zapleczem, tajnym wejściem, wybudowany w 1983 roku pod budynkiem pracowni w gospodarstwie Anny i Jerzego Hlebowiczów. Wykonany z armatury zbrojeniowej i grubej warstwy betonu. Projekt bunkra: inż. Witold Bator. Wykonawcy: Jerzy i Piotr Hlebowiczowie, Józef Mroczek (ukrywający się), Józef Janiszewski, Stanisław Dembowski, Jan Bryjak. Konspiracyjna budowa trwała rok. Całkowita powierzchnia użytkowa bunkra: ok. 14m2, wysokość – ok. 2 metry. Druk podziemnych wydawnictw rozpoczęto pod koniec 1983 roku, ostatnie gazety zostały odbite w 1993 (do połowy 1993 roku drukowany był tu jeszcze biuletyn „Vade Mecum”). Drukarnia w Zagórzanach była obiektem sztandarowym „Porozumienia Prasowego Solidarność Zwycięży”. Drukowano tu ponad 40 tytułów (stale oraz okolicznościowo).

Najczęściej drukowane tytuły: „Solidarność Zwycięży” (potem „Solidarność Walcząca Zwycięży” i „Solidarność Walcząca”), Kurierek „B”, „Żywią i Bronią”, „Niepodległość” (LDPN), „Dodatek Polityczny” i „Dodatek Historyczny”, „Vade Mecum”. 

Drukarze:  Zbigniew „Edziu” Nowak, Piotr Hlebowicz, Józef Mroczek, sporadycznie Marian Stachniuk, Joanna Bryjak i Józef Janiszewski. W okresie późniejszym dołączyli: Janina Jadwiga Chmielowska (ukrywająca się), Jerzy Lemański, Leonardas Vilkas (Litwa), Maciej Ruszczyński. 

W 1985 roku drukarnia gościła członka Brytyjskiej Izby Gmin (najprawdopodobniej Colin Brevur), Anglik przywieziony został z Krakowa w opasce na oczach. Drukarnia funkcjonowała do roku 1993 bez żadnej wpadki.

Transport materiałów poligraficznych i prasy podziemnej z Krakowa do Zagórzan (ok. 40 km) oraz wywóz  wydrukowanej literatury z Zagórzan do Krakowa zapewniali: Witold Bator  pseudonim „Gucio” (samochód „Tarpan”), Jerzy Hlebowicz (samochód „Żuk”), Jan Bryjak (samochód UAZ) oraz Marian Stachniuk (samochód „Fiat”)

wilno 1

 

 wilno 2

 

wilno 3

     wilno 4

 

Materiał opracował: Piotr Hlebowicz

Zdjęcia i szkic sytuacyjny drukarni: Piotr Hlebowicz

 

wróć

 


© Leszek Jaranowski