Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego  

zaprasza do przygotowanego i prowadzonego serwisu internetowego „Solidarna Małopolska”. Zawiera on materiały historyczne pozyskiwane od kilkudziesięciu lat przez Bibliotekę Jagiellońską i Fundację powołaną przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prezydenta Miasta Krakowa i Wojewodę Krakowskiego w 1998 r. w celu gromadzenia, zabezpieczania, opracowywania i udostępniania dokumen tów dotyczących zmagań niepodległościowych Polaków w XIX i XX w.

Serwis obejmuje publikacje niezależnego ruchu wydawniczego (tzw. drugiego obiegu) w całym swym bogactwie form i treści, informacje dotyczące archiwaliów, nagrań, filmów i fotografii – całość tworzy unikatową kolekcję źródeł do najnowszej historii Polski.

Serwis jest systematycznie powiększany i rozbudowywany. W zamierzeniach ma objąć wszystkie kolekcje i zbiory opozycyjne i „solidarnościowe” przechowywane w Bibliotece Jagiellońskiej i Fundacji CDCzN.

***

Co pozostało z tamtego Sierpnia, gorących 16. miesięcy solidarnościowego karnawału i długich lat podziemnej walki „Solidarności”?

Te ważne pytania cisną się na usta ze szczególną intensywnością zwłaszcza teraz, gdy obchodzimy 25. rocznicę powstania tego szczególnego Związku Zawodowego, który zmienił oblicze Polski i wpłynął na zmiany geopolityczne w całej Środkowo-Wschodniej Europie. Odpowiadają na nie historycy, socjolodzy, nie stronią też od opinii politycy, zarówno wywodzący się z tego nurtu jak ci z przeciwnego obozu. Oceny bywają różne, szczęśliwie dzięki zwycięstwu „Solidarności” żyjemy w kraju, w którym mogą być one nawet diametralnie odmienne.

Nie czas i miejsce tu by włączać się w te polemiki, które będą i powinny trwać nadal. Ich częste jeszcze emocjonalne zabarwienie wynika nie tylko stąd, że biorący w nich udział ludzie mają różny stosunek do wydarzeń rozgrywających się w ostatniej dekadzie PRL-u. Ale jest i inna okoliczność nadająca sens tym sporom. Oto wiedza o powstaniu „Solidarności” i jej dokonaniach jest ciągle dalece niepełna, może nawet powierzchowna. Dotyczy to zarówno badaczy jak i zwykłych ludzi, zwłaszcza młodych. Starsi, którzy wówczas byli uczestnikami lub tylko świadkami rozgrywających się na ich oczach wydarzeń z udziałem milionów Polaków, zachowali w pamięci ich własny, indywidualny, a więc nie obiektywny obraz. Jego kontury dodatkowo rozmywa lub zniekształca upływający czas. Dla młodzieży natomiast to co zdarzyło się w Polsce 25 lat temu stanowi już tylko i wyłącznie historię, w której członkowie i działacze „Solidarności”, także ci najbliżsi bo z własnej rodziny, jawią się w perspektywie czasowej na równi z kombatantami Armii Krajowej czy legionistami Józefa Piłsudskiego. Jak będą widzieli tamten „czas Solidarnych”, sens i efekty aktywności członków Związku zależeć będzie od szeroko rozumianej edukacji, nie tylko lekcji historii w szkole ale także przekazu medialnego i klimatu promującego (bądź nie!) postawy patriotyczne. Naszą intencją jest ułatwienie tego przez gromadzenie i udostępnienie jak największej ilości różnorodnych materiałów dokumentujących ów czas.

Ważnym ośrodkiem ruchu „Solidarność” w skali całego kraju był Kraków i Małopolska z ich tradycją oporu przeciw komunistycznemu zniewoleniu. I właśnie aby umożliwić łatwe dotarcie do bardzo obfitych lecz rozproszonych informacji o ludziach i zdarzeniach tamtych lat, co pozwoli na wyrobienie sobie własnej ich oceny, opracowaliśmy wydawnictwo źródłowe oraz portal internetowy. Przygotowane wysiłkiem pracowników Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego wyrastają one z dwu motywacji. Pierwsza to mocne przekonanie, że ruch „Solidarność” służył dziełu odzyskania przez Polaków niepodległości. I druga, że trzeba przypomnieć wysiłek i zwłaszcza ludzi, którzy go wówczas w Krakowie i Małopolsce odważnie podjęli, a z których większość, jak to bywa z wielkimi procesami historycznymi, pozostała anonimowa. Materiały zawarte w obu zbiorach (dokumenty, prasa, fotografie, plakaty, publikacje, nagrania, filmy) przywołują przynajmniej niektórych z nich z imienia i nazwiska, choć nie są w stanie upamiętnić wszystkich.

Przygotowane wydawnictwo (Solidarność Małopolska 1980-1981. Wybór źródeł, Kraków 2006) ma formułę klasyczną i przeznaczone jest raczej dla specjalistów czy też ludzi mocniej zainteresowanych dziejami małopolskiej „Solidarności”. Drugie znacznie bardziej urozmaicone i barwne, wykorzystujące nowoczesny sposób przekazywania informacji, jakim jest Internet, ma za adresata głównie młodzież. Może ono także służyć pomocą jej nauczycielom. I z taką właśnie nadzieją kierujemy je w ręce jak najliczniejszego – chcemy w to wierzyć – grona odbiorców.

Tomasz Gąsowski
Prezes Zarządu Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego

 

wróć do strony głównej